De leermeesters die je te laat herkent
Voor Jac, Robert en Penny — voor wat werd gedeeld, gezegd en stil bleef.
Sommige leermeesters komen te vroeg in je leven om ze als zodanig te herkennen. Anderen openbaren zich pas later — via boeken, zinnen, stiltes.
Ik ontmoette Robert Cabot tijdens mijn Andalusische jaren. We praatten. Zaten ergens onder een boom, naast de beek, geloof ik. Waarover precies weet ik niet meer. Wat ik wél weet: hij sprak weinig. En wanneer hij zweeg, zei hij meer dan met woorden. Een kleine glimlach. Geen oordeel. Wel een mening — gedragen door ervaring, niet door bewijsdrang. Een man die tevreden was. Met zichzelf. Met zijn leven. Met zijn familie. Met de tijd.
Pas later — ik was inmiddels terug in mijn tijdelijke, drukke Nederlandse bestaan — ontdekte ik dat hij een bijzonder schrijver was.
Pas later las ik Time’s Up! — en besefte ik dat ik onbewust tegenover iemand had gezeten die een hele eeuw had vastgelegd. Zachtjes. Van binnenuit.
Time’s Up! is geen klassieke memoires. Het is een kalme, onopgesmukte autopsie van de Amerikaanse twintigste eeuw, geschreven door iemand die profiteerde van het systeem — en het daarna durfde te bevragen. Cabot schrijft over privilege, geërfde macht, oorlog, expansiedrift en ecologische uitputting zonder drama. Geen slogans. Geen moreel spierballenvertoon. Alleen geleefde ervaring, zorgvuldig bekeken.
Dit is geen boos boek.
Het is gevaarlijker dan dat.
Het is nuchter.
Cabot laat zien hoe beschavingen zelden instorten met veel lawaai. Ze slijten weg. Beleefd. Stap voor stap. Groei. Winst. Invloed. Tot niemand zich nog afvraagt wat het kost — en wie de rekening betaalt. Het is die beleefde erosie die zo verraderlijk is: ze voelt rationeel, efficiënt, onvermijdelijk. Tot ze dat niet meer is.
Toen ik later ook Joshua’s Ladder las, werd het patroon onmiskenbaar: de ladder die we blijven beklimmen, terwijl we hoogte verwarren met betekenis. Vooruitgang met wijsheid. Alsof méér automatisch beter is. Alsof snelheid gelijkstaat aan richting.
Waarom Time’s Up! juist nu gelezen moet worden?
Omdat we leven in een tijd waarin narcisme geen bijwerking meer is, maar een agressief verdienmodel. Daar schreef ik eerder over. Cabot staat voor rustige zelfreflectie, verantwoordelijkheid, morele rekenschap. Het huidige tijdperk — met Donald Trump als luidruchtige eindkarikatuur — laat het tegenovergestelde zien: geen twijfel, geen schuld, alleen spektakel. Macht als performance. Grootheid als leeg merk. Razernij als strategie.
Waar Cabot vraagt: wat hebben we eigenlijk aangericht?
Roept Trump: kijk naar mij, mij, mij.
Dat is geen ontsporing van de geschiedenis. Het is haar uitkomst.
En ja — het wereldtoneel is beangstigend. Dagelijks. Machtsmisbruik, ontmenselijking, het systematisch verdacht maken van wie “niet past”. Mensen die in angst leven. Kunst en kennis die worden weggezet als hinderlijk. Geschiedenis die wordt herschreven of simpelweg uitgewist. De oorspronkelijke bevolking van de Verenigde Staten die opnieuw wordt ontkend — alsof wissen genoeg is om schuld ongedaan te maken. Wie geen geheugen duldt, duldt uiteindelijk ook geen mens.
Juist daarom is dit geen oproep tot nóg meer woede. Integendeel. Dit is een appel aan mensen met meningen — en die zijn er gelukkig nog — om soms een stap terug te zetten. Om het perspectief terug te pakken. Om deze tijd niet alleen te bekijken vanuit de dagelijkse verontwaardiging, maar vanuit de langere lijn van wat we al weten. Wat we al gezien hebben. Wat we al eens fout zagen gaan.
Geschiedenis is niet alleen wat geweest is.
Ze is ook een blauwdruk voor wat we geleerd hebben — en dus anders kunnen doen.
Dit boek kreeg ik cadeau van een andere leermeester die een belangrijke rol speelde in mijn leven: Jac Geurts, emeritus hoogleraar. Een man die mijn leven binnenkwam omdat ik hem ooit interviewde — als socioloog én als oud-bewoner van een volksbuurt in Venlo — in een leegstaand flatgebouw in de wijk waar hij opgroeide. Drie uur praten, in november, in ijzige kou, zonder ramen, zonder verwarming. Een warm gesprek dat uitmondde in een vriendschap. En een flinke verkoudheid.
Ook Jac kende Cabot. Hij was oprecht verbaasd toen ik vertelde dat ik Robert ooit op de koffie had gehad in Spanje. De wereld is klein. En vol prachtige, betekenisvolle toevalligheden.
Robert Cabot is inmiddels honderd jaar oud.
Zijn boeken verdienen meer dan bewondering — ze verdienen bescherming. Een ereplek in Amerikaanse instituten die kunst, cultuur en geschiedenis niet onderwerpen aan angst, censuur of politieke zuivering. Juist nu, nu het eigen verleden wordt gestript, bevlekt of hernoemd, is het bewaren van stemmen als die van Cabot een daad van verzet.
Lees hem.
Langzaam. Aandachtig.
Niet om te ontsnappen aan deze tijd, maar om haar beter te begrijpen.
Voordat de stilte de enige leermeester wordt die ons nog rest.
Time’s up.
Een handige link om hem (alleen Engelstalig) te bestellen is via de Amazon-pagina voor dit boek:
https://www.amazon.com/Times-Up-Memoir-American-Century/dp/1620540363
(English version)
Time’s Up!
The teachers you recognise too late
For Jac, Robert and Penny — whose curiosity and kindness shaped more than they ever knew.
Some teachers arrive too early in your life to be recognised as such.
Others reveal themselves only later — through books, sentences, silences.
I met Robert Cabot during my Andalusian years. We talked. Sat somewhere beneath a tree, beside the stream, I think. What we talked about exactly, I no longer remember. What I do remember is this: he spoke little. And when he fell silent, he said more than words could ever convey. A small smile. No judgement. But an opinion — born of experience, not of posturing. A man content. With himself. With his life. With his family. With time.
Only later — when I had returned to my busy, temporary life in the Netherlands — did I discover he was a remarkable writer.
Only later did I read Time’s Up! — and realise that without knowing it, I had sat opposite someone who had charted an entire century. Quietly. From the inside.
Time’s Up! isn’t a conventional memoir. It is a calm, unvarnished autopsy of twentieth-century America, written by someone who benefited from the system — and then dared to question it. Cabot writes about privilege, inherited power, war, expansionism and ecological exhaustion without drama. No slogans. No moral posturing. Just lived experience, examined carefully.
This is not an angry book.
It is more dangerous than that.
It is sober.
Cabot shows how civilisations seldom collapse with a bang. They erode slowly. Politely. Step by step. Growth. Profit. Influence. Until no one asks what it costs — or who pays the bill. That subtle erosion is the insidious kind: seemingly rational, efficient, inevitable.
When I later read Joshua’s Ladder, the pattern was unmistakable: a ladder we keep climbing, mistaking height for meaning. Progress for wisdom.
Why Time’s Up! deserves to be read now
Because we live in an age where narcissism is no longer a side-effect but an aggressive business model — a point I’ve written about before. Cabot represents the opposite instinct: quiet self-examination instead of self-promotion; responsibility instead of branding. The current era — with Donald Trump as its boisterous caricature — embodies the opposite: no doubt, no remorse, only spectacle. Power as performance. Greatness as empty branding.
Where Cabot asks: what have we actually done?
Trump shouts: look at me, me, me.
This is not an aberration of history. It is its outcome.
And yes — the state of the world can be frightening. Daily. Abuse of power. Dehumanisation. Systematic suspicion of those who “don’t fit.” People living in fear. Art and knowledge dismissed as inconvenient. History rewritten or erased. Indigenous communities in the United States — dismissed yet again, as if erasure could absolve past sins. A society that doesn’t tolerate memory will not tolerate people.
This is not a call to greater anger.
It is an appeal to those with opinions — and thankfully there are many — to take a step back. To regain perspective. Not to view our age only through the lens of outrage, but through the longue durée of what we have already seen, already learned, and what we could yet do differently.
History is not merely what has happened.
It is also the blueprint for what we have learned — and therefore what we can choose to do differently.
I received this book as a gift from another teacher who played an important role in my life: Jac Geurts, Professor Emeritus. A man who entered my life through an interview — as a sociologist and as a former resident of a working-class neighbourhood in Venlo — in an abandoned block of flats where he once lived. Three hours of conversation, in November, bitterly cold, without windows, without heating. A conversation that turned into friendship. And a formidable cold.
Jac also knew Cabot. He was genuinely astonished when I told him I had once had Robert over for coffee in Spain. The world is small. And full of beautiful, meaningful coincidences.
Robert Cabot is now one hundred years old.
His books deserve more than admiration — they deserve protection. A honoured place in institutions that value art, culture and history without subjecting them to fear, censorship, or political erasure. Especially now, when parts of the American past are being stripped away, smeared, or renamed, preserving voices like Cabot’s is itself an act of resistance.
Read him.
Slowly. Attentively.
Not to escape our times, but to understand them better.
Before silence becomes the only teacher left.
Time’s up.
Where to find Time’s Up!
You can still obtain Time’s Up! A Memoir of the American Century by Robert Cabot in English — it’s in circulation through various book sellers:
- ISBN-13: 978-1620540367
- ISBN-10: 1620540363
It was published by McPherson & Company in 2019 and is available via large book retailers and online marketplaces (e.g., Amazon Spain/UK/US, AbeBooks).
Tanja Nabben blogt 
Plaats een reactie